Wilbo

 

Szczelina przeciwlotnicza na terenie Zakładów Rybnych WILBO S.A. w Gdyni

     Szczeliny przeciwlotnicze to umocnione budowle służące ochronie osób przez czynnikami rażenia, wznoszone głównie podczas II wojny światowej. Od typowych schronów wolnostojących różnią się kształtem - mają formę długiego korytarza w kształcie zygzaka. Taki kształt nie jest przypadkowy: zmniejsza prawdopodobieństwo precyzyjnego trafienia bombą lotniczą, zaś w przypadku przebicia stosunkowo cienkiego stropu i wybuchu bomby, liczne załamania korytarza stanowią barierę ochronną przez podmuchem fali uderzeniowej i odłamkami, skutecznie chroniąc osoby znajdujące się w dalszych częściach szczeliny.

szczeliny przeciwlotnicze  


    W czasie II wojny światowej projekty schronów były ulepszane na podstawie doświadczeń wojennych, a ich budowa ulegała modyfikacjom. Zmieniał się również kształt szczelin przeciwlotniczych oraz materiały używane do ich budowy. Obiekt przy ulicy Puckiej został zbudowany w 1943 roku według nowej niemieckiej instrukcji budowlanej, wprowadzającej dwa podstawowe kształty szczelin przeciwlotniczych, których cechą wspólną są załamania korytarza pod kątem prostym oraz wnęki na końcu każdego odcinka.

szczeliny przeciwlotnicze  

szczeliny przeciwlotnicze

    Do szczeliny prowadzą dwa wejścia z przedsionkami gazoszczelnymi znajdujące się na końcach korytarza. Schody są obudowane, co zabezpiecza wnętrze przed przedostawaniem się wody deszczowej (w niektórych tego typu obiektach stosowano zamykane od góry klapy nad schodami).

szczeliny przeciwlotnicze


    Wejścia wykonano w formie litery L. Jest to tzw. półprzelotnia, w której drzwi prowadzące do przedsionka umiejscowiono pod kątem prostym względem schodów. Przelotnie oraz półprzelotnie to rozwiązania stosowane w dawnej oraz współczesnej architekturze militarnej, które mają na celu osłonięcie drzwi wejściowych przez działaniem czynników rażenia.

szczeliny przeciwlotnicze                

wejście do szczeliny

wejście do szczeliny

wejście do szczeliny

    Strop szczeliny jest wykonany z żelbetu. Ciekawostką jest, że w jednej części obiektu jest to strop płaski, natomiast w drugiej ma formę łukowatego sklepienia kolebkowego. Być może najpierw wzniesiono jedną część obiektu, a później dobudowano drugą. Technologia wykonania mogła też z jakiś powodów ulec zmianie podczas budowy. Sklepienie jest w pojedynczych miejscach uszkodzone i wymaga naprawy. Na skutek działania wody i mrozu doszło do korozji i odpadania kawałków betonu. Dalsze wykruszanie się stropu spowoduje punktowe zawały i zagraża nawierzchni parkingu nad szczeliną. Płytkie zagłębienie płyty stropowej powoduje, że jest ona narażona na warunki atmosferyczne, z drugiej strony umożliwia naprawę ubytków od góry i położenie izolacji bitumicznej. Brak pęknięć wzdłużnych na sklepieniu wskazuje na ogólnie dobry stan konstrukcji pozostałych odcinków korytarza (strop nie jest nadmiernie obciążony i ma stabilne oparcie).

szczeliny przeciwlotnicze

    Do budowy ścian wykorzystano cegłę. To rozwiązanie pośrednie; na początku wojny podobne obiekty wznoszono przeważnie w całości z żelbetu jako konstrukcje monolityczne, co było czasochłonne i wymagało dużych nakładów. W późniejszym czasie żelbetowe ściany zastąpiono ceglanymi, zaś pod koniec wojny stosowano gotowe prefabrykaty w formie betonowych bloczków.

szczeliny przeciwlotnicze

szczeliny przeciwlotnicze

szczeliny przeciwlotnicze

    Szczelina posiada wentylację grawitacyjną ograniczoną do pojedynczego kanału zakończonego kominkiem, który można było łatwo uszczelnić od wewnątrz. Obiekt miał umożliwiać szybką hermetyzację, liczono się bowiem z możliwością skażenia chemicznego amoniakiem. Czerpnia powietrza na placu umożliwia instalację schronowych urządzeń filtrowentylacyjnych (zawór przeciwwybuchowy, filtropochłaniacze i wentylator nawiewny). Otwór na klapę wywiewną przewidziano w przedsionku na jednym z końców korytarza.

szczeliny przeciwlotnicze


Opracowanie: Michał Szafrański
Zdjęcia: Michał Szafrański, Mariusz Szkudlarz
Stowarzyszenie "Gdyński Klub Eksploracji Podziemnej"
Dodano: 28 kwietnia 2011 r.
Aktualizacja: 7 czerwca 2013 r.


 

Wygenerowano w sekund: 0.03
105,998 unikalne wizyty